Każde z 16 województw ma swój Regionalny Program Operacyjny na lata 2007-13. Każde samo zadecydowało, jak przez ten czas będzie dzielić przyznane fundusze. Każde przyspieszać lub opóźniać terminy ogłaszania kolejnych konkursów.

Szybko, ale i skutecznie

I wiele samorządów skorzystało z tej pierwszej możliwości -"przyspieszenia" w rozdzielaniu pieniędzy. Niektóre województwa zrobiły to tak skutecznie, że już teraz kończy nabory w ramach RPO obowiązującego (teoretycznie) do końca 2013 r. W tej grupie są np. lubuskie, opolskie.

Część województw ma jeszcze pieniądze do rozdzielenia, ale jeszcze nie ma harmonogramu naborów na 2011 rok, czekają na to ile dokładnie zostanie w kasie - i czy zostaną dodatkowe pieniądze po tych konkursach, które już zostały ogłoszone. Tak jest w łódzkim, mazowieckim, świętokrzyskim, wielkopolskim.

Marszałek województwa opolskiego Józef Sebesta specjalnie przyspieszał nabory, by wydać pieniądze jak najszybciej: - Z jednej strony chcieliśmy wspomóc naszych przedsiębiorców i samorządy w trudnym momencie gdy wybuchł światowy kryzys. Drugi powód to szansa wzięcia udziału w podziale 512 mln euro z Krajowej Rezerwy Wykonania - mówi Sebesta.

Wiele województw liczy na ten bonus. W 2008 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zadecydowało, że te województwa, które najlepiej poradzą sobie z wykorzystaniem pieniędzy z RPO, dostaną nagrodę - ekstra pieniądze z rezerwy. Udział w torcie ma wziąć każde województwo, które do końca 2010 roku wyda i rozliczy ponad 20 proc. środków jakie ma w swoim RPO.

Małe województwa bardzo liczą na nagrodę. To właśnie z tych dodatkowych pieniędzy mają pochodzić środki na kolejne nabory. - Nie ma już dostępnej alokacji w naszym RPO, kończymy ocenę projektów w kilku konkursach. Teraz właściwie będziemy już tylko projekty rozliczać i kontrolować ich wykonanie - mówi wicemarszałek lubuskiego Elżbieta Polak. Lubuskie miało do wydania 440 mln euro. - Mamy 2010 rok więc najwyższa pora by środki rozdysponować, tym bardziej, że przedsiębiorcy i samorządy naciskały, by wydawać jak najszybciej środki w ramach RPO. W naszych naborach przyjęliśmy 1700 wniosków, 700 otrzymało dofinansowanie, czyli tysiąc dobrych zostało bez wsparcia. Szansą dla nich ma być nagroda z KRW.

Robimy swoje

Ale są i takie samorządy, które planują nabory wniosków o dotację także w 2011 i 2012 roku. Województwo śląskie ma w swoim RPO ponad 1,7 mld euro. - To duża kwota, ale potrzeby naszego województwa są ogromne. Staramy się prowadzić nabory wniosków zgodnie z przyjętym harmonogramem. Nie przyspieszamy naborów na siłę - mówi Małgorzata Noga, zastępca dyrektora wydział rozwoju regionalnego urzędu marszałkowskiego województwa śląskiego. - Przyjęliśmy zasadę, by w dwóch pierwszych latach rozpocząć nabory we wszystkich możliwych do rozpoczęcia działaniach, jakie mamy zapisane w naszym RPO - mówi Noga. Czasami wprowadzane są zmiany w harmonogramie i opóźniane nabory. - Po to by potencjalni odbiorcy dotacji mogli lepiej przygotować swoje projekty. Nie chodzi nam o to, by wydać szybko pieniądze, ale skutecznie, by rzeczywiście wsparcie dostały najlepsze pomysły. Dlatego mamy nabory także w 2011 i 2012 roku.

Ewa Wnukowska, dyrektor Departamentu Koordynacji i Wdrażania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego podkreśla: nie ma jednego, uniwersalnego sposobu na wydatkowanie pieniędzy z RPO. Każde województwo przyjęło własną metodę. I każda ma swoje wady I zalety. - Przy podejściu takim, że wcześniej dzielimy i rozliczamy środki, plusem jest, że jako pierwsi pokazujemy duże wydatki i mamy bonus w postaci udziału w podziale Krajowej Rezerwy Wykonania. Ale to może mieć także inny skutek: pojawi się luka, czas, w którym dane województwo poza dodatkowymi środkami z rezerwy nie będzie miało już żądnych pieniędzy na nabory. I będzie musiało czekać na kolejną perspektywę budżetową UE, czyli na lata 2014-20.

Zdaniem Wnukowskiej województwa jak choćby śląskie, które nabory rozłożyło równomiernie daje szanse beneficjentom na lepsze przygotowanie wniosków: - Samorządy, przedsiębiorcy, z każdym naborem uczą się, a gdy mają więcej czasu na przygotowanie projektów mogą one być bardziej dopracowane. Minusem tej sytuacji jest mniej czasu na zrealizowanie projektu. Zwłaszcza gdy na etapie przetargów zaczynają się protesty, czasami przeszkodą w terminowej realizacji projektu są czynniki zewnętrzne, w tym pogodowe np. długa zima. Wiemy z doświadczenia, że dobrze mieć pewien czasowy bufor bezpieczeństwa.

Pewniacy do nagrody

Wszystkie właściwe województwa liczą na nagrodę, czyli pieniądze z Krajowej Rezerwy Wykonania, które mają być rozdzielone na początku 2011 roku. - Wciąż na udział w nagrodzie mają wszystkie województwa, zwłaszcza, że mocno przyspieszyły wydatkowanie. Zresztą duże inwestycje infrastrukturalne zazwyczaj są rozliczane pod koniec roku. Na dziś wymagany próg. 20 proc. alokacji przekroczyły województwa: opolskie, lubuskie, pomorskie, wielkopolskie, podlaskie. Świętokrzyskie ma równo 20, więc też na pewno zaraz wskoczy do tej grupy - mówi Wnukowska.

Do samorządów trafił już dokument zawierający wskazówki na co mogą zostać wydane pieniądze z nagrody. - Sugestie są takie, by pieniędzmi tymi wesprzeć działania prorozwojowe, wpływające na rozwój konkurencyjności regionów, m.in. innowacje w przedsiębiorstwach, rozwój mikroprzedsiębiorstw, zintegrowane rozwiązania w systemie transportu miejskiego, szerokopasmowy dostęp do Internetu czy odnawialne źródła energii. Na pewno nie chodzi o to, by wybudować kolejną drogę lokalną - zaznacza Wnukowska. Najpierw jednak samorządy muszą renegocjować z Komisją Europejską swoje RPO. A to potrwa. Ministerstwo zakłada, że przynajmniej kilka miesięcy.

Pieniędzy od maruderów nie będzie

Niektóre województwa liczyły, że w latach 2012 - 2013 pojawią się jeszcze dodatkowe pieniądze: zwroty od tych samorządów, które jednak nie zdołają wydać przyznanych im środków unijnych.

Wnukowska rozwiewa te nadzieje: - Samorządy mówią raczej, że mają za mało pieniędzy. A to, że niektórzy wydali dotychczas relatywnie mało o niczym nie przesądza. Czas na rozliczenie jest aż do 2015 roku. Sytuacja z poprzedniego okresu, gdy Mazowsze miało w ramach ZPORR kłopot z wydatkowaniem pieniędzy z Europejskiego Funduszu Społecznego, nie powinna się już powtórzyć - przypomina.



Nabory w poszczególnych województwach:*

Województwo śląskie: na styczeń przyszłego roku zapowiadany jest duży konkurs - 36,7 mln euro - w działaniu 1.3 Transfer technologii i innowacji. 11 mln euro zarezerwowano w priorytecie V Środowisko, działanie 5.3 Czyste powietrze i odnawialne źródła energii. Postępowanie konkursowe przewidziane jest na wiosnę 2011 r. Z kolei między wrześniem 2011 a styczniem 2012 r. mają być rozpisane trzy interesujące konkursy dla biznesu: 63 mln euro zarezerwowano w priorytecie I Badania i rozwój technologiczny, innowacje i przedsiębiorczość. Z tego 20 mln euro jest na poddziałanie 1.2.4. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, 18 mln euro na działanie 1.3. Transfer technologii i innowacji, a prawie 25 mln na poddziałanie 1.2.3. Innowacje w Mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach.

Województwo kujawsko-pomorskie: działanie 1.2. Infrastruktura transportu publicznego, 1.3. Infrastruktura kolejowa, 1.4. Infrastruktura portu lotniczego, 2.2. gospodarka odpadami, 2.5. Rozwój infrastruktury bezpieczeństwa powodziowego i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska, 5.2. Wsparcie inwestycji przedsiębiorstw, Poddziałanie 5.2.1. Wsparcie inwestycji mikro przedsiębiorstw, 5.4. Wzmocnienie regionalnego potencjału badań i rozwoju technologii, 5.5.Promocja i rozwój markowych produktów I - 2011

Województwo lubelskie w pierwszym czterech miesiącach roku 2011 planuje nabory na: 1.2 dotacje inwestycyjne dla mikroprzedsiębiorstw, 1.3 Dotacje inwestycyjne dla małych i średnich przedsiębiorstw, 1.4 Dotacje inwestycyjne w zakresie dostosowania przedsiębiorstw do wymogów ochrony środowiska oraz w zakresie odnawialnych źródeł energii, 1.6 Badania i nowoczesne technologie w strategicznych dla regionu dziedzinach, 1.7 Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw przez doradztwo, 2.2 Regionalna infrastruktura B+R, 2.3 Wsparcie instytucji otoczenia biznesu i transferu wiedzy, Działanie 2.4 Marketing gospodarczy

Województwo małopolskie: 2.1 Rozwój i podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw: Bezpośrednie wsparcie inwestycji w MŚP, 3.2 Rozwój produktu dziedzictwa kulturowego, 4.3 Tworzenie i rozwój stref aktywności gospodarczej Schemat A: Strefy aktywności gospodarczej o powierzchni 2-20 ha , 5.1 Krakowski Obszar Metropolitalny jako własny węzeł europejskiej przestrzeni badawczej, 8.1 Promocja Małopolski na arenie międzynarodowej

Wojeqództwo podkarpackie: 1.4 Promocja gospodarcza i aktywizacja inwestycyjna regionu (Schemat B Projekty pozainwestycyjne), 2.1 Infrastruktura komunikacyjna (Schemat F Infrastruktura lotniska Rzeszów - Jasionka), 4.1 Infrastruktura ochrony środowiska (Schemat B Zaopatrzenie w wodę), 4.3 Zachowanie oraz ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazowej, 5.1 Infrastruktura edukacyjna (Schemat B System oświaty), 7.1 Rewitalizacja miast sierpień 2011, 7.2 Rewitalizacja obszarów zdegradowanych, 7.3 Aktywizacja obszarów zmarginalizowanych gospodarczo.

Województwo dolnośląskie: Działanie 1.2. Doradztwo dla firm oraz wsparcie dla instytucji Otoczenia biznesu, 4.3 Poprawa jakości powietrza , 4.6 Wsparcie instytucji zajmującej się zabezpieczeniem środowiska naturalnego, 4.7 Ochrona bioróżnorodności i edukacja ekologiczna, 5.1 - Odnawialne źródła energii, 5.3 - Ciepłownictwo i kogeneracja, 6.4 - Turystyka kulturowa, 6.5 Działania wspierające infrastrukturę turystyczną i kulturową

Województwo warmińsko-mazurskie: 5.1.6 Infrastruktura drogowa warunkująca rozwój regionalny

Województwo pomorskie: konkursy o dotację na laboratoria dla wyższych uczelni, łącza szerokopasmowe dla operatorów albo na kanalizację, na razie nie przewidziano naborów dla przedsiębiorców.

województwo zachodniopomorskie, planowany jest nabór dla mikroprzedsiębiorstw

województwa: lubuskie, łódzkie, opolskie, wielkopolskie, mazowieckie, podlaskie, świętokrzyskie, nie planują na razie konkursów na 2011 rok. Zostaną ogłoszone w przypadku pojawiania się oszczędności poprzetargowych lub dodatkowych pieniędzy.